Zoë Bakx

Door samen te wonen met internationale studenten merkte ik hoe relatief het idee van ‘normaal’ is. Wat voor de één vanzelfsprekend is, kan voor de ander vreemd of onbegrijpelijk aanvoelen. Kleine dagelijkse gewoontes, van eetmomenten tot manieren van communiceren, bleken cultureel bepaald. Deze verschillen confronteerden mij met mijn eigen referentiekader en maakten me bewust van hoe snel we onze eigen gewoontes als standaard beschouwen. Tegelijkertijd fascineerden ze mij, omdat ze laten zien hoeveel mensen van elkaar kunnen leren wanneer er ruimte is voor ontmoeting en uitwisseling.

Deze ervaring vormt de basis van mijn visie op architectuur. Voor mij heeft ontwerp de kracht om te sturen hoe mensen zich door een ruimte bewegen, hoe ze elkaar ontmoeten en of ze zich ergens welkom voelen. Architectuur kan verbinding stimuleren, maar ook afstand versterken. Juist daarom zie ik het als een verantwoordelijkheid om ruimtes te ontwerpen waarin verschillende mensen zich welkom kunnen voelen zonder zich te hoeven aanpassen aan één dominante norm.

Deze benadering sluit aan bij de principes van inclusieve architectuur. Inclusieve architectuur gaat ervan uit dat er niet één ‘gemiddelde gebruiker’ bestaat. Mensen bewegen zich door de stad vanuit verschillende lichamen, achtergronden, culturen, leeftijden en levenservaringen. Een publieke ruimte kan nooit volledig op ieder individu afzonderlijk worden afgestemd, maar ontwerp kan wel ruimte bieden aan verschillende manieren van gebruiken, bewegen en verblijven. Inclusief ontwerpen betekent daarom niet dat iedereen dezelfde ervaring heeft, maar dat uiteenlopende groepen zich een plek eigen kunnen maken zonder dat één norm dominant wordt. 

Persoonlijk zie ik een belangrijk gebrek in Zwolle in het beperkte aantal consumptievrije verblijfsruimtes. Veel publieke plekken zijn gekoppeld aan horeca of commerciële functies, waardoor aanwezigheid vaak verbonden raakt aan koopkracht. Hoewel consumptieplekken waardevol kunnen zijn als ontmoetingsruimte, zijn ze niet voor iedereen even toegankelijk. Juist daarom vind ik het belangrijk dat er in de stad ook plekken bestaan waar mensen kunnen verblijven zonder iets te hoeven kopen. Zulke ruimtes kunnen ontmoeting toegankelijker maken voor uiteenlopende groepen bewoners.

Mijn plein vertaalt deze visie naar een concrete plek in de stad. Tussen de Schildersbuurt en het Noorder­eiland in Zwolle bestaan duidelijke verschillen in sociaaleconomische positie. Hoewel de wijken dicht bij elkaar liggen, komen bewoners elkaar weinig tegen in het dagelijks leven. De locatie van mijn ontwerp ligt precies tussen deze twee buurten en vormt daarmee een kans om een gedeelde ruimte te creëren waar mensen elkaar op een natuurlijke manier kunnen ontmoeten. 

Het plein is ontworpen als een open en toegankelijke verblijfsruimte waar verschillende vormen van gebruik mogelijk zijn. Het plein sluit consumptie niet uit, maar is er niet van afhankelijk. Daardoor ontstaat een plek waar uiteenlopende gebruikers bewoners uit beide wijken, voorbijgangers, kinderen, ouderen of mensen die simpelweg even willen verblijven zich kunnen ophouden zonder een financiële drempel te ervaren. Door activiteiten, doorstroming en verblijven te combineren ontstaat een omgeving waarin spontane ontmoeting kan plaatsvinden zonder dat deze wordt opgelegd.

Daarom richt mijn werk zich op het ontwerpen van ruimtes die verschillende manieren van gebruiken en beleven mogelijk maken. Mensen met verschillende nationaliteiten, leeftijden, genders of sociaaleconomische posities maken allemaal deel uit van dezelfde stedelijke omgeving. Door architectuur inclusief te benaderen wordt diversiteit niet gezien als een probleem dat opgelost moet worden, maar als een realiteit waar ontwerp op kan inspelen.

Mijn ontwerp probeert precies dat te doen: een plek maken waar verschillende werelden elkaar kunnen kruisen. Een ruimte waar bewoners uit verschillende delen van de stad niet langs elkaar heen bewegen, maar elkaar kunnen ontmoeten. Voor mij is dat de kern van inclusieve architectuur: een omgeving die verschillen niet corrigeert, maar draagt.

Zoebakx@outlook.com 

+31 6 48502051