Tom Schurink

Reflectie en materiaal
In dit afstudeerproject onderzoek ik hoe reflectie binnen het mbo anders kan verschijnen wanneer deze niet start vanuit taal, maar vanuit handelen met materiaal. Aanleiding is de constatering dat reflectie sterk verbonden is geraakt met formats, beoordeling en voldoen aan verwachtingen.

Door middel van reeks artistiek-educatieve studies werk ik samen met studenten aan materiaal gerichte reflectie. In deze studies werd gewerkt met onder andere klei, hout en andere fysieke materialen. Reflectie ontstond hier niet als een geschreven verslag, maar als een proces van maken, ervaren en terugkijken. Het resultaat laat zien dat betekenis vaak eerst zichtbaar wordt in handelen en pas daarna of later in woorden verschijnt. Materiaal fungeert hierbij als gesprekspartner: het biedt weerstand, stuurt en opent opnieuw perspectieven. Deze benadering maakt ruimte voor een meer persoonlijke en belichaamde vorm van reflectie. Waarin studenten hun professionele ontwikkeling op een andere manier kunnen onderzoeken.

Visie
Als artisteducator positioneer ik mij als een teacher-as-artist: iemand die niet alleen begeleidt, maar ook ontwerpt, meedoet en onderzoekt. Ik creëer situaties waarin studenten niet meteen hoeven te weten, maar kunnen beginnen vanuit ervaring en materiaal.

Mijn praktijk kenmerkt zich door het verschuiven van reflectie van taal naar handelen. In plaats van het geven van antwoorden richt ik mij op het creëren van condities waarin iets zichtbaar kan worden. Dat vraagt om het kunnen verdragen van niet-weten, stilte en vertraging.

Tegelijkertijd ben ik mij ervan bewust wat mijn invloed is als docent en onderzoeker. Mijn werk speelt zich af tussen sturen en ruimte geven. Juist in dit spanningsveld ligt voor mij de kracht van kunsteducatie: het openen van processen waarin studenten zelf betekenis kunnen geven aan hun handelen.

Voor mij is kunsteducatie geen overdracht van kennis, maar een gezamenlijke maakpraktijk waarin denken, doen en reflecteren samenkomen.

Urgentie
Binnen het mbo is reflectie vaak gekoppeld aan formats, beoordelingen en vaste stappen. Studenten geven aan dat reflectie daardoor voelt als ‘een kunstje’ en dat hun eigen stem naar deachtergrond verdwijnt.

Omdat reflectie een belangrijke rol speelt In de professionele ontwikkeling is het noodzakelijk om alternatieve vormen te verkennen. Materiaal gerichte reflectie opent een andere route: een waarin ervaring, lichaam en handelen centraal staan en waarin nieuwe inzichten kunnen ontstaan buiten de bekende taalstructuren om.

Doel
In de toekomst wil ik verder bouwen aan praktijken waarin onderzoek, kunst en educatie samenkomen. Ik zie mogelijkheden in het ontwikkelen van onderzoekswerkplaatsen waarin studenten en docenten gezamenlijk experimenteren met materiaal en reflectie.

Daarnaast wil ik bijdragen aan het verbreden van reflectiepraktijken binnen het onderwijs, zonder deze direct te vervangen in nieuwe formats of systemen. Mijn ambitie is om situaties te creëren waarin studenten ruimte ervaren om te onderzoeken, te twijfelen en hun eigen professionele stem te ontwikkelen.

Niet door reflectie te verbeteren als instrument, maar door het opnieuw te openen als ervaring.