Isa van der Heijden

We leven in een systeem waarin spullen hun waarde razendsnel verliezen en we zijn eraan gewend geraakt dat alles vervangbaar is. Wat kapot is gooien we weg, wat uit de mode is wordt afgedankt en wat we niet meer nodig hebben belandt op de stort. Vandaar verschepen we onze troep massaal naar de uithoeken van de wereld, waar hij uit ons beeld verdwijnt en daarmee uit ons hoofd. Wat er verder mee gebeurt, daar mogen anderen zich om bekommeren.  

Ons consumptiegedrag heeft geleid tot een wegwerpmaatschappij, maar het probleem is dat wat we wegwerpen nooit echt weg is. In werkelijkheid schuiven we onze problemen alleen op andermans bordje. Dat maakt het wel zo makkelijk om ervan weg te kijken en onze eigen verantwoordelijkheid te ontlopen.  

De werkelijke kosten van het produceren en opruimen van al die goederenstromen blijven op die manier verborgen, maar worden wel degelijk betaald in de vorm van milieuschade, gezondheidsproblemen en schending van mensenrechten. Het getuigt van weinig verantwoordelijkheidsgevoel die kosten af te wentelen op anderen. Dit systeem is uiteindelijk niet houdbaar en vraagt om een grondige herziening.     

In mijn afstudeerwerk onderzoek ik alternatieven voor de lineaire logica van produceren, gebruiken en afdanken. Mijn uitgangspunt is een onderdeel van de theorie van Manuel Delanda die stelt dat materiaal nooit verdwijnt, maar voortdurend van vorm en toepassing verandert. Dat betekent dat je ‘afval’ anders zou moeten waarderen; niet slechts als restproduct, maar als een wezenlijk element in een cyclisch proces.  

Dit inzicht, dat mij de mogelijkheid biedt om anders te kijken naar ogenschijnlijk waardeloos materiaal is dan ook een leidend motief in mijn werk. Ik heb op systematische wijze de mogelijkheden en kwaliteiten van spullen en materialen die in mijn eigen omgeving weggegooid worden onderzocht. Door het dicht bij huis te zoeken in plaats van op industriële schaal blijft het probleem tastbaar en concreet. Zo kan ik op experimentele wijze onderzoeken hoe die reststromen via transformatie en herinterpretatie tot nieuwe toepassingen kunnen leiden. Door zelf verantwoordelijkheid te nemen voor die reststromen, ontstaat ruimte voor andere manieren van denken en maken. Centraal staat hoe onderdelen zich tot elkaar verhouden en hoe elk element, hoe klein ook, invloed uitoefent op het geheel. Systemen zijn voor mij geen abstract gegeven, maar iets waar wij allemaal deel van uitmaken en dus ook invloed op kunnen uitoefenen.    

Mijn werkproces is systematisch en intuïtief tegelijk: verzamelen, ontleden, testen, falen en opnieuw beginnen. Soms grijp ik terug op bestaande technieken, soms ontwikkel ik nieuwe, of ontstaan er onverwachte combinaties.  

Het werk dat hieruit voortkomt is geen afgesloten ontwerp, maar een element in een open systeem. In plaats van een lineaire keten stel ik een circulaire en regeneratieve benadering voor, waarin materialen voortdurend opnieuw worden ingezet, betekenis krijgen en kunnen blijven evolueren.  

Mijn werk is een kritische reactie op het huidige systeem van produceren en consumeren, en biedt een alternatieve zienswijze op hoe wij hiermee omgaan.

sa.vdheijden@hotmail.com
Telefoon: 06-15304483