Havva Woldendorp

Als ontwerper fascineert vrijheid mij. Hoe kan ruimte ons een gevoel van vrijheid bieden? Dat gevoel bevindt zich ergens tussen complete vrijheid en beperking. Vorig semester ontdekte ik dat er, wanneer we kijken naar vrijheid, twee uitersten bestaan.

Enerzijds is er een veilige vrijheid: een vorm van vrijheid die dichter bij beperking ligt en houvast, structuur en bescherming biedt. Anderzijds bestaat er een roekeloze vrijheid, die juist het onbekende, het onvoorspelbare en het ongecontroleerde opzoekt. In de huidige wereld wordt ruimtelijk ontwerp vaak gericht op veilige vrijheid. Hierdoor ontstaat een disbalans waarin roekeloze vrijheid nauwelijks nog een plek krijgt binnen de openbare ruimte. 

Hierdoor ontstaat een spanning en de basis van mijn afstudeerproject: een park op de Wagenwerkplaats. Deze voormalige industriële plek, draagt van nature al een roekeloos karakter in zich. ’s Avonds komen hier mensen samen om te drinken, te blowen en te feesten tot het handelen van drugs. Terwijl het terrein overdag een compleet andere sfeer met zich meedraagt. Het wordt gebruikt om te wandelen, te spelen en de hond uit te laten. Twee verschillende werelden bestaan hier naast elkaar.

Mijn persoonlijke geschiedenis met deze plek versterkt dat gevoel. Als kind rende ik over de begroeide zandbergen die aanvoelden als enorme bergen. Als puber kwam ik hier om dingen te slopen en bracht ik er weekenden door met vrienden, drinkend en blowend. Nu zoek ik er juist rust tijdens wandelingen. Deze gelaagdheid aan ervaringen maakt de locatie bijzonder geschikt om beide vormen van vrijheid ruimtelijk voelbaar te maken.

Met mijn ontwerp wil ik een omgeving creëren waarin bezoekers worden uitgenodigd hun eigen vorm van vrijheid te ontdekken: door te ontdekken, klimmen, springen en ruimte op te eisen. De gebruiker wordt daardoor steeds opnieuw gedwongen positie te kiezen tussen veilige en roekeloze vrijheid. En de gevolgen daarvan aanvaarden. Het park bestaat uit tien fases waarin beide vormen van vrijheid zich geleidelijk verder ontwikkelen en tegenover elkaar komen te staan. Het park is daarmee niet alleen een plek om vrijheid te ervaren, maar ook een ruimte die confronteert met de grenzen ervan. 

De veilige vrijheid manifesteert zich in een pad dat de wandelaar verleidt buiten zijn comfortzone te treden. De eerste fase begint onschuldig: het roekeloze gebied draait om verlangen naar een onbekende plek, terwijl veilige vrijheid juist verbonden is met overzicht en contact met de buitenwereld. In deze eerste fase liggen beide vormen nog dicht bij elkaar.

Gedurende de fases bouwt de spanning tussen de gebruiker onderling en de ruimte zich steeds meer op, totdat de twee vrijheden recht tegenover elkaar komen te staan, met fysiek geweld als uiterste confrontatie. Elke fases illustreert een nieuw spanningsveld waarbij vrijheid op een andere manier wordt uitgedrukt.  

Zo ontstaan spanningsvelden tussen controle en loslaten, tussen veiligheid en risico. Het doel is om bezoekers bewust te maken van hoe deze verschillende vormen van vrijheid aanvoelen, en hoe zij zich daartussen bewegen. Het park maakt vrijheid daarmee niet alleen zichtbaar, maar vooral fysiek voelbaar.