Anna Lettinga

De emotionele connectie tussen mens en AI

Deze installatie onderzoekt de emotionele relatie tussen mens en kunstmatige intelligentie. In een tijd waarin AI steeds vaker wordt ingezet als vervanging voor een echte gesprekspartner of soms zelfs een vertrouwenspersoon, komt bij mij de vraag op waarom mensen zich zo gemakkelijk verbonden kunnen voelen met iets dat geen bewustzijn of eigen gevoelens heeft. Hoe kan het dat woorden die door een machine worden gegenereerd toch empathie kunnen opwekken?

Centraal in de installatie staat een uitgewerkt chatgesprek tussen een fictief persoon en AI. Dit gesprek is gemaakt met een breimachine uit circa 1950, een vroege vorm van automatisering en een voorloper van de systemen waarop hedendaagse AI is gebaseerd. Door gebruik te maken van een traditioneel ambachtelijk proces ontstaat een contrast tussen oude en nieuwe technologie.  Waar de breimachine ooit handwerk mechaniseerde, neemt AI vandaag steeds meer taken over die voorheen als typisch menselijk werden beschouwd. Maar waar trekken wij de lijn in wat AI over mag nemen en wat niet?  

Het werk onderzoekt daarmee niet per se de technologische ontwikkeling van AI, maar eerder de manier waarop mensen betekenis geven aan woorden. Wanneer een machine precies de juiste dingen zegt, maakt het dan uit dat er geen echte emotie achter schuilt? En hoe onderscheid je oprechte menselijke verbinding van een simulatie?

De installatie nodigt de bezoeker uit om stil te staan bij deze vragen. Het chatgesprek, hoewel wat aan de absurdistische kant, toont hoe gemakkelijk menselijke eigenschappen aan technologie kunnen worden toegeschreven en hoe dun de grens soms is tussen echte empathie en een geprogrammeerde reactie. Tegelijkertijd roept het werk vragen op over de toekomst, wat gebeurt er wanneer machines niet alleen ons werk, maar ook onze emoties steeds beter kunnen nabootsen? En willen we wel dat een technologie zonder bewustzijn een rol krijgt in iets dat zo fundamenteel menselijk is als verbinding met elkaar?